مکروهات و زمانهای نامناسب رابطه زناشویی در اسلام
مکروهات و زمانهای نامناسب رابطه زناشویی در اسلام
مقدمه
آیا در اسلام برای رابطه زناشویی زمانهایی وجود دارد که بهتر است زوجین در آنها نزدیکی نکنند؟ در منابع فقهی شیعه، علاوه بر احکام حلال و حرام، برای برخی زمانها و شرایط رابطه زناشویی نیز کراهت بیان شده است.
در این مقاله، زمانها و شرایط مکروه رابطه زناشویی را بر اساس اطلاعات موجود در ویکیشیعه بررسی میکنیم و تفاوت میان «مکروه» و «حرام» را نیز توضیح میدهیم تا این احکام بهدرستی فهمیده شوند. ویکیشیعه در مدخل «آمیزش» چند مورد مشخص را به عنوان زمانها و شرایط مکروه ذکر کرده است.
فهرست مطالب
- مکروه بودن رابطه زناشویی یعنی چه؟
- رابطه زناشویی در اول، وسط و آخر ماه قمری
- آمیزش هنگام کسوف و خسوف
- نزدیکی هنگام غروب خورشید
- رابطه از طلوع فجر تا طلوع آفتاب
- آمیزش پس از احتلام
- نزدیکی برای مسافری که شبانه از سفر رسیده است
- رابطه رو یا پشت به قبله
- آمیزش با شکم پر
- آیا رابطه در زمان مکروه حرام است؟
- تفاوت مکروه و حرام در احکام زناشویی
- نکات کاربردی برای زوجین
- سوالات متداول
- منابع
مکروه بودن رابطه زناشویی یعنی چه؟
در فقه اسلامی، «مکروه» با «حرام» یکسان نیست. وقتی درباره یک رفتار گفته میشود مکروه است، نباید آن را به این معنا دانست که انجام آن حتماً حرام و گناه است.
در مدخل «آمیزش» ویکیشیعه نیز میان موارد حرام و موارد مکروه تفاوت گذاشته شده است. برای نمونه، آمیزش در حال حیض، نفاس، روزه و احرام در بخش آمیزش حرام قرار گرفته، در حالی که مواردی مانند آمیزش در اول، وسط و آخر ماه قمری در بخش احکام مکروه آمده است.
بنابراین وقتی گفته میشود «فلان زمان برای رابطه زناشویی مکروه است»، منظور این نیست که زوجین در صورت نزدیکی مرتکب همان حکمی شدهاند که در یک رابطه حرام وجود دارد.
منبع: ویکیشیعه، مدخل «آمیزش»
https://fa.wikishia.net/view/آمیزش
رابطه زناشویی در اول، وسط و آخر ماه قمری
یکی از مواردی که ویکیشیعه در بخش احکام آمیزش ذکر کرده، کراهت رابطه زناشویی در اول، وسط و آخر هر ماه قمری است.
در همین حکم، یک استثنا نیز ذکر شده است: شب اول ماه رمضان از این کراهت استثنا شده است.
بنابراین اگر بخواهیم حکم را دقیق بیان کنیم، نمیتوان گفت «رابطه در اول هر ماه حرام است». عبارت درست بر اساس منبع، این است که آمیزش در اول، وسط و آخر ماه قمری مکروه دانسته شده است.
این تفاوت در بیان احکام اهمیت زیادی دارد؛ زیرا تبدیل یک حکم مکروه به حکم حرام، باعث تغییر معنای حکم فقهی میشود.
منبع: ویکیشیعه، مدخل «آمیزش»، بخش «برخی احکام آمیزش»
https://fa.wikishia.net/view/آمیزش
آمیزش هنگام کسوف و خسوف
از دیگر زمانهایی که در ویکیشیعه برای آمیزش کراهت ذکر شده، زمان گرفتگی خورشید و ماه است.
در این منبع آمده است که آمیزش در شب و روزی که ماه و خورشید گرفته است مکروه است.
بنابراین «کسوف» و «خسوف» در اینجا به عنوان زمانهایی مطرح شدهاند که نزدیکی در آنها در دسته رفتارهای مکروه قرار گرفته است.
این حکم را نیز باید همانگونه که در منبع آمده بیان کرد؛ یعنی سخن از کراهت است، نه حرمت.
منبع: ویکیشیعه، مدخل «آمیزش»
https://fa.wikishia.net/view/آمیزش
نزدیکی هنگام غروب خورشید
ویکیشیعه یکی دیگر از زمانهای مکروه آمیزش را هنگام غروب خورشید معرفی کرده است.
بنابراین در مجموعه آداب زمانی رابطه زناشویی، غروب خورشید نیز در کنار مواردی مانند کسوف و خسوف و زمان طلوع فجر قرار گرفته است.
البته نباید از این حکم نتیجه گرفت که رابطه زناشویی در هنگام غروب «حرام» است. عنوانی که ویکیشیعه برای آن به کار برده، کراهت است.
منبع: ویکیشیعه، مدخل «آمیزش»
https://fa.wikishia.net/view/آمیزش
رابطه زناشویی از طلوع فجر تا طلوع آفتاب
یکی دیگر از زمانهای ذکرشده، فاصله طلوع فجر تا طلوع آفتاب است.
ویکیشیعه آمیزش در این فاصله زمانی را مکروه دانسته است.
از نظر بیان محتوایی، بهتر است این حکم را با احکام روزه اشتباه نگیریم. موضوع این بخش، کراهت زمانی آمیزش است؛ در حالی که رابطه جنسی در روزه ماه رمضان بحث فقهی جداگانهای دارد و در شرایط خاص میتواند حکم حرمت و احکام دیگری پیدا کند.
منبع: ویکیشیعه، مدخل «آمیزش»
https://fa.wikishia.net/view/آمیزش
آمیزش پس از احتلام
احتلام یکی دیگر از موضوعاتی است که در احکام آمیزش مورد توجه قرار گرفته است.
ویکیشیعه بیان میکند که آمیزش پس از احتلام در خواب مکروه است.
بنابراین اگر فردی در خواب دچار احتلام شده باشد، رابطه زناشویی در شرایطی که هنوز غسل جنابت انجام نداده، در این منبع در شمار موارد مکروه قرار گرفته است.
این حکم را باید از اصل حرمت آمیزش جدا کرد؛ یعنی ویکیشیعه در این مورد از عنوان کراهت استفاده کرده است.
منبع: ویکیشیعه، مدخل «آمیزش»
https://fa.wikishia.net/view/آمیزش
نزدیکی برای مسافری که شبانه از سفر رسیده است
ویکیشیعه مورد دیگری را نیز در فهرست مکروهات آمیزش قرار داده است: آمیزش مسافری که شبانه از راه رسیده است.
بنابراین این مورد نیز به عنوان یک وضعیت خاص برای شخصی که از سفر بازگشته مطرح شده و در مدخل «آمیزش» برای آن کراهت ذکر شده است.
نکته مهم این است که این حکم را نیز نباید با حرمت اشتباه گرفت. در متن ویکیشیعه، تعبیر مورد استفاده «کراهت آمیزش» است.
منبع: ویکیشیعه، مدخل «آمیزش»
https://fa.wikishia.net/view/آمیزش
رابطه زناشویی رو یا پشت به قبله
یکی دیگر از مواردی که ویکیشیعه در احکام آمیزش ذکر کرده، نزدیکی رو یا پشت به قبله است.
بنابراین در این منبع، قرار گرفتن زوجین در هنگام آمیزش به گونهای که رو به قبله یا پشت به قبله باشند، مکروه دانسته شده است.
این مورد نیز در دسته احکام مکروه قرار دارد و نباید آن را با مواردی که در ویکیشیعه صراحتاً حرام معرفی شدهاند، یکسان دانست.
منبع: ویکیشیعه، مدخل «آمیزش»
https://fa.wikishia.net/view/آمیزش
آمیزش با شکم پر
ویکیشیعه آمیزش با شکم پر را نیز مکروه دانسته است.
بنابراین در کنار زمانهای خاص، برخی وضعیتهای بدنی نیز در احکام آمیزش مورد توجه قرار گرفتهاند.
این حکم به زوجین نشان میدهد که در آداب فقهی رابطه زناشویی، تنها زمان رابطه مطرح نیست و شرایط انجام آن نیز مورد توجه قرار گرفته است.
با این حال، منبع درباره این مورد عنوان «کراهت» را به کار برده و بنابراین نباید آن را به عنوان ممنوعیت قطعی رابطه بیان کرد.
منبع: ویکیشیعه، مدخل «آمیزش»
https://fa.wikishia.net/view/آمیزش
آیا رابطه در زمان مکروه حرام است؟
خیر.
این شاید مهمترین نکته این مقاله باشد.
وقتی در یک منبع فقهی گفته میشود آمیزش در زمان خاصی مکروه است، نباید آن را به «حرام» ترجمه کرد.
ویکیشیعه در همان مدخل، موارد حرام و مکروه را جداگانه بیان کرده است. برای نمونه، آمیزش در حال حیض، نفاس، روزه و احرام در بخش آمیزش حرام آمده، اما اول، وسط و آخر ماه قمری، غروب، طلوع فجر تا طلوع آفتاب و برخی شرایط دیگر در بخش موارد مکروه قرار گرفتهاند.
بنابراین در تولید محتوای دینی باید به عنوان دقیق حکم فقهی توجه کرد.
فهرست کامل موارد مکروه آمیزش در ویکیشیعه
بر اساس مدخل «آمیزش» ویکیشیعه، موارد زیر به عنوان موارد مکروه ذکر شدهاند:
زمانهای مکروه
- اول ماه قمری
- وسط ماه قمری
- آخر ماه قمری
- شب و روز کسوف و خسوف
- هنگام غروب خورشید
- از طلوع فجر تا طلوع آفتاب
- بعد از احتلام
- آمیزش مسافری که شبانه از سفر رسیده است
شرایط و حالتهای مکروه
- رو به قبله بودن
- پشت به قبله بودن
- آمیزش با شکم پر
ویکیشیعه همچنین آمیزش با همسر از پشت را جایز ولی دارای کراهت شدید معرفی کرده است. این مورد با موارد بالا تفاوت دارد و بهتر است در محتوای سایت به صورت جداگانه ذکر شود.
منبع:
https://fa.wikishia.net/view/آمیزش
تفاوت مکروهات رابطه با محرمات آن
برای اینکه مخاطب دچار اشتباه نشود، بهتر است دو گروه را از هم جدا کنیم.
مواردی که ویکیشیعه مکروه دانسته است
مانند رابطه در اول، وسط و آخر ماه قمری، زمان کسوف و خسوف، غروب خورشید، فاصله طلوع فجر تا طلوع آفتاب، بعد از احتلام، رو یا پشت به قبله و آمیزش با شکم پر.
مواردی که ویکیشیعه حرام دانسته است
مانند زنا، لواط، مساحقه، آمیزش با حیوان و آمیزش در شرایطی مانند حیض، نفاس، روزه و احرام.
این تفکیک برای یک مقاله دینی بسیار مهم است؛ زیرا کراهت به معنای حرمت نیست.
آیا همه مکروهات آمیزش مربوط به زمان هستند؟
خیر.
اگرچه عنوان مقاله «مکروهات و زمانهای نامناسب رابطه زناشویی» است، اما فهرست ویکیشیعه نشان میدهد که مکروهات تنها به زمان محدود نمیشوند.
بعضی موارد مربوط به زمان هستند؛ مانند غروب یا اول و وسط ماه.
بعضی موارد مربوط به شرایط فرد هستند؛ مانند مسافری که شبانه از سفر رسیده یا فردی که در خواب محتلم شده است.
برخی نیز به نحوه یا شرایط انجام رابطه مربوط میشوند؛ مانند رو یا پشت به قبله بودن و آمیزش با شکم پر.
بنابراین بهتر است عنوان «مکروهات رابطه زناشویی» را گستردهتر از «زمانهای مکروه رابطه» در نظر بگیریم.
نکات کاربردی برای زوجین
۱. مکروه را با حرام اشتباه نکنید
اگر ویکیشیعه یک زمان یا شرایط را مکروه معرفی کرده، همان عنوان را حفظ کنید و آن را «حرام» معرفی نکنید.
۲. زمانهای مکروه را بشناسید
اگر زوجین میخواهند آداب فقهی رابطه زناشویی را رعایت کنند، میتوانند زمانها و شرایطی را که در منابع فقهی مکروه شمرده شدهاند، بشناسند.
۳. احکام متفاوت را با یکدیگر ترکیب نکنید
برای مثال، کراهت آمیزش هنگام غروب با حکم آمیزش در حال روزه یکسان نیست و هرکدام باید جداگانه بررسی شود.
۴. درباره علت احکام ادعای قطعی نکنید
در مدخل ویکیشیعه، برای مواردی که در این مقاله بررسی کردیم، حکم فقهی ذکر شده است. بنابراین اگر منبع علت مشخصی را بیان نکرده باشد، نباید یک علت احتمالی را به عنوان «دلیل قطعی حکم» معرفی کرد.
۵. در مسائل اختلافی، نظر مرجع تقلید اهمیت دارد
خود ویکیشیعه نیز تأکید میکند که این مدخل یک نوشتار توصیفی درباره یک مفهوم فقهی است و برای عمل دینی باید به منابع فقهی مراجعه شود.
سوالات متداول
آیا رابطه زناشویی در اول ماه حرام است؟
خیر. بر اساس ویکیشیعه، آمیزش در اول ماه قمری مکروه است، نه حرام. شب اول ماه رمضان نیز از این حکم استثنا شده است.
منبع:
https://fa.wikishia.net/view/آمیزش
آیا رابطه در هنگام غروب خورشید حرام است؟
خیر. ویکیشیعه آمیزش هنگام غروب خورشید را مکروه دانسته است.
منبع:
https://fa.wikishia.net/view/آمیزش
آیا نزدیکی از طلوع فجر تا طلوع آفتاب مکروه است؟
بله. ویکیشیعه آمیزش در فاصله طلوع فجر تا طلوع آفتاب را از موارد مکروه ذکر کرده است.
منبع:
https://fa.wikishia.net/view/آمیزش
آیا نزدیکی بعد از احتلام مکروه است؟
بله. در مدخل «آمیزش» ویکیشیعه، آمیزش پس از احتلام در خواب در شمار موارد مکروه آمده است.
منبع:
https://fa.wikishia.net/view/آمیزش
آیا رابطه زناشویی رو به قبله حرام است؟
خیر. بر اساس مدخل ویکیشیعه، رو یا پشت به قبله بودن هنگام آمیزش مکروه است، نه اینکه در این مدخل حرام معرفی شده باشد.
منبع:
https://fa.wikishia.net/view/آمیزش
آیا رابطه با شکم پر حرام است؟
خیر. ویکیشیعه آمیزش با شکم پر را مکروه دانسته است.
منبع:
https://fa.wikishia.net/view/آمیزش
جمعبندی
بر اساس مدخل «آمیزش» در ویکیشیعه، برای رابطه زناشویی زمانها و شرایطی وجود دارد که مکروه شمرده شدهاند. از جمله آنها میتوان به اول، وسط و آخر ماه قمری، زمان کسوف و خسوف، هنگام غروب خورشید، فاصله طلوع فجر تا طلوع آفتاب، پس از احتلام، آمیزش مسافری که شبانه از سفر رسیده و رابطه رو یا پشت به قبله اشاره کرد. آمیزش با شکم پر نیز در همین مدخل مکروه دانسته شده است.
نکته اصلی این است که مکروه با حرام تفاوت دارد. بنابراین رعایت این آداب را نباید به گونهای بیان کرد که مخاطب تصور کند انجام یک عمل مکروه، همانند ارتکاب یک رابطه حرام است.
همچنین ویکیشیعه تصریح میکند که این مدخل یک نوشتار توصیفی فقهی است و برای عمل دینی باید به منابع فقهی و فتوای مرجع تقلید مراجعه شود.
منابع
ویکیشیعه — آمیزش
https://fa.wikishia.net/view/آمیزش
